Ja, soja is een van de zeven grondstoffen die de Europese ontbossingsverordening (EUDR) noemt. Maar of uw bedrijf er daadwerkelijk mee te maken krijgt, hangt af van het specifieke product dat u invoert, verwerkt of verhandelt, en van de rol die u in die keten speelt.
De verordening regelt niet soja als gewas in het algemeen, maar een vaste lijst van producten die uit soja zijn gemaakt of soja bevatten. Daar vallen onbewerkte sojabonen onder, maar ook afgeleide producten zoals sojaolie, sojameel en het perskoek dat overblijft na het persen van olie uit de boon. Juist dat laatste product verdient aandacht, want het wordt veel gebruikt als grondstof voor veevoeder. Handelt u in sojaboon, sojaolie of sojameel, dan is de kans groot dat uw product op de productenlijst van de verordening staat.
Waar het vaak misgaat: soja als onderdeel van iets anders
Een veelgehoorde vraag is of de EUDR ook geldt voor producten die soja als ingrediënt bevatten, maar zelf niet als "soja" worden verkocht. Denk aan samengesteld veevoeder voor varkens of pluimvee, aan sojamelk, tofu of sojasaus, of aan diervoeder waarin soja een van meerdere grondstoffen is. Of zo'n product onder de verordening valt, hangt af van de precieze samenstelling en van de douanecode waaronder het wordt ingevoerd. Een product dat soja bevat, hoeft niet automatisch onder de grondstof "soja" te vallen, en andersom kan een product dat op het eerste gezicht niets met soja te maken lijkt te hebben, toch onder de productenlijst vallen omdat soja een hoofdbestanddeel is.
Dit is ook de reden dat marktdeelnemers de neiging hebben om de verordening breder of juist smaller te lezen dan hij is. Beide kanten brengen risico met zich mee: wie onterecht denkt buiten de reikwijdte te vallen, slaat een verplichting over; wie onterecht denkt dat alles onder de verordening valt, bouwt dossiers op voor producten waarvoor dat niet nodig is. De precieze afbakening staat in de officiële tekst van de verordening en de bijbehorende bijlagen, en bij twijfel over een specifiek product is navraag bij de douane of een jurist de aangewezen route.
Een ander misverstand: soja in veevoeder en vlees of zuivel
Sommige importeurs van vlees, zuivel of eieren vragen zich af of zij via het veevoeder van hun leverancier ook met de sojaverplichtingen te maken krijgen. Dat is een logische gedachte, want veel vee wordt gevoerd met sojameel. De verordening behandelt rundvee en de daarvan afgeleide producten echter als een aparte grondstofcategorie, met een eigen productenlijst. Of en hoe de herkomst van veevoeder daarbij een rol speelt, is iets waarover de wettekst en de toelichting van de Europese Commissie uitsluitsel geven, niet een algemene aanname. Hierover zelf conclusies trekken voor uw specifieke productstroom is precies het soort vraag waarvoor juridisch advies op maat bedoeld is.
Rol en ingangsdatum blijven apart van de vraag óf soja in scope is
Als uw product op de lijst staat, betekent dat nog niet dat de verplichtingen voor u morgen al gelden. De EUDR kent verschillende ingangsdata, afhankelijk van de combinatie van uw rol in de keten en de grootte van uw onderneming. Een importeur van sojaolie heeft een andere positie dan een handelaar die sojameel alleen binnen de EU doorverkoopt, en een kleine onderneming krijgt een andere datum dan een grote. Welke datum op uw situatie van toepassing is, bepaalt u in een paar vragen| zonder dat u daarvoor eerst de hele verordening hoeft door te spitten.
Voor wie met soja werkt, is het verstandig om eerst scherp te krijgen onder welke productcategorie de ingevoerde goederen vallen, voordat er tijd wordt gestoken in het opbouwen van een dossier. Die eerste stap, het vaststellen van de reikwijdte, is iets anders dan de risicobeoordeling van het land van herkomst of het verzamelen van geolocatiegegevens; dat komt pas daarna aan de orde. Een overzicht van hoe die vervolgstappen in elkaar zitten, vindt u in de kennisbank met uitleg per onderwerp|.
Twijfelt u of uw specifieke sojaproduct onder de verordening valt, dan is dat een vraag die zich leent voor navraag bij de douane of een adviseur met kennis van de CN-codes in uw sector. Wat wij wel voor u kunnen doen, is helder maken welke rol en welke verplichting bij uw situatie past zodra duidelijk is dat uw product in scope valt, en hoe andere mkb-bedrijven in vergelijkbare ketens dat aanpakken staat beschreven op de pagina waar wij uitleggen hoe de informatie tot stand komt|.
Wilt u snel weten waar u voor uw sojaproduct staat? Doe de gratis rollencheck of blader door de onderwerpen in de kennisbank; beide kosten u enkele minuten en geven direct een eerste richting.